کد خبر: ۴۱۲۹۴۲۰

تاریخ: ۰۲ فروردين ۱۴۰۲ - ۱۰:۱۴

یادداشت

شتاب در تغییر برای حل بحران آب

جامعه‌شناس توسعه و مشاور مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آب یزد به‌مناسبت دوم فروردین با اشاره به «شتاب در تغییر برای حل بحران آب»، تأکید روز جهانی آب در زمینه تسریع در تغییر تا ساعت طبیعت را یادآور شد.

عباس فقیه خراسانی، جامعه‌شناس توسعه و مشاور مرکز بین‌المللی قنات و سازه‌های تاریخی آب یزد به مناسبت دوم فروردین، روز جهانی آب با اشاره به «شتاب در تغییر برای حل بحران آب» شعار امسال این روز جهانی در یادداشتی که در اختیار ایکنا قرار داده، آورده است:

روز جهانی آب، امسال، 22 مارس 2023، به تسریع در تغییر(1) فرا می‌خواند. انگار دیگر شتاب تغییرات محیط زیستی آنقدر از سرعت تغییر بشر برای سازگاری با وضعیت جدید دنیای پیرامونش پیشی گرفته که حالا همه جا حرف از تغییر ماست. تغییر تا رسیدن به سرعت تغییر وضعیت محیط زیست. روز جهانی آب، دوم فروردین ماه 1402 با خواست شتاب دادن به تغییر و شعار «خودت آن تغییری باش که می‌خواهی در دنیا ببینی(2)»، می‌کوشد تا دنیای امروز را پس از همه تغییرات در زیست بوم به ما دوباره بازتاباند.

آن روی سکه عشق، نفرت نیست؛ بی‌تفاوتی است!

یک عبارت در فرهنگ لاکوتا(3) است که آب را «mni wiconi» یا دلیل زندگی(4) می‌خواند. آنچه آب را یک محصول معمولی مثل همه فراورده‌های تکنیک می‌داند حاصل یک نگاه خالی شده از احساسات است. دیدگاهی که واقعیت دنیای بزرگتری که ما همه آدم‌ها و طبیعت در آن شریک هستیم را نمی‌بیند.

یک دیدگاه مشترک بین سرخپوستان قبایل سو(5) انسان‌ها را بخشی از یک شبکه زنده می‌داند که «همه چیزهای دارای روح، مثل ستارگان، گیاهان، حیوانات، هوا، زمین، ابرها، خورشید و آب» را در بر دارد. آدم‌ها نه به شکل فیزیولوژیک، بلکه با اهمیت دادن به دیگران، به جامعه، به مکان، به محیط زیست و در نهایت به همه چیز، بالغ می‌شوند؛ در همان زمان «عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست».اگر آب زمانی سوژه پرستش بوده اما حالا آنقدرها هم شاید اهمیت ندارد، این نشانه نفرت از آب نیست، آن روی سکه عاشقی است!

سخت بکوش و به «هیچ چیز» برس!

مثل سنگ مجازات ابزورد افسانه سیزیف، مای مدرن، محیط زیست را تا نوک قله صنعتی شدن برده‌ایم و رهایش کرده‌ایم و حالای صنعتی شده نشسته‌ایم و همین! تغییرات اقلیمی همچنان در دامنه کوه «زمان» می‌غلتد و دلیل زندگی ما را با خود می‌برد و ما در تاریخ گیر افتاده‌ایم و هنوز در تقلای آبیاری سنتی و صنعت بی تفاوت به آب به تغییر تا ساعت حالای طبیعت نمی‌اندیشیم. تلاش برای تغییر می‌تواند ناامید کننده هم باشد، آنهم در دنیای تراژیک منابع مشترک که انگار اگر دیر بجنبی بقیه همه چیز را با خود برده‌اند. با این حال، ما برای پاسخ به همه سوالات زیست محیطی آنقدرها هم وقت نداریم. آنهم در زمان تغییرات شتابان اقلیمی.

مهم این است که ما می‌خواهیم در ارتباطمان با جهان چه کسی باشیم و چگونه خود را ببینیم. از گذشتگان چه آموخته باشیم و بخواهیم برای آیندگان کدام میراث را از خود بجا بگذاریم. این می‌تواند معنای همان نشانه‌ای باشد که در آنِ یک خلوت بودایی در زیر درخت بانیان بر او نمایان شد: «سخت بکوش، به هیچ چیز(6) برس ما برای پایبندی به تغییری تا سازگاری دوباره با محیط زیست، روز جهانی آب امسال را گرامی می‌داریم و همیشه اطمینان داریم که «ریشه‌های ما به آب، شاخه‌های ما به آفتاب می‌رسد. ما دوباره سبز می‌شویم(7)»

(1): ACCELERATING CHANGE

(2): Be the Change You Want to See in the World

(3): Lakota، نام یکی از قبایل سرخپوست آمریکا.

(4): Source of Life

(5): Sioux

(6): مقصود از هیچ چیز می‌تواند «نیروانا» یا آن تعالی باشد که نمی‌توان از آن شرحی گفت زیرا همان هیچ چیز است.

(7): قیصر امین پور